الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
152
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )
و دورى از هر گونه افراط و تفريط در كارها مخصوصا در مساله انفاق است اشاره كرده مىفرمايد : « آنها كسانى هستند كه به هنگام انفاق نه اسراف مىكنند و نه سختگيرى ، بلكه در ميان اين دو حد اعتدالى را رعايت مىكنند » ( * ( وَالَّذِينَ إِذا أَنْفَقُوا لَمْ يُسْرِفُوا وَلَمْ يَقْتُرُوا وَكانَ بَيْنَ ذلِكَ قَواماً ) * ) . جالب توجه اينكه اصل انفاق كردن را مسلم مىگيرد بطورى كه نياز به ذكر نداشته باشد چرا كه انفاق يكى از وظائف حتمى هر انسانى است ، لذا سخن را روى كيفيت انفاق آنان مىبرد و مىگويد : انفاقى عادلانه و دور از هر گونه اسراف و سختگيرى دارند ، نه آن چنان بذل و بخششى كنند كه زن و فرزندشان گرسنه بمانند ، و نه آن چنان سختگير باشند كه ديگران از مواهب آنها بهره نگيرند . در تفسير « اسراف » و « اقتار » كه نقطه مقابل يكديگرند مفسران سخنان گوناگونى دارند كه روح همه به يك امر بازمىگردد و آن اينكه « اسراف » آن است كه بيش از حد و در غير حق و بى جا مصرف گردد ، و « اقتار » آن است كه كمتر از حق و مقدار لازم بوده باشد . در يكى از روايات اسلامى تشبيه جالبى براى اسراف و « اقتار » و حد اعتدال شده است و آن اينكه هنگامى كه امام صادق ع اين آيه را تلاوت فرمود مشتى سنگريزه از زمين برداشت و محكم در دست گرفت ، و فرمود اين همان « اقتار » و سختگيرى است ، سپس مشت ديگرى برداشت و چنان دست خود را گشود كه همه آن به روى زمين ريخت و فرمود اين « اسراف » است ، بار سوم مشت ديگرى برداشت و كمى دست خود را گشود به گونه اى كه مقدارى فرو ريخت و مقدارى در دستش بازماند ، و فرمود اين همان « قوام » است ( 1 ) . واژه « قوام » ( بر وزن عوام ) در لغت به معنى عدالت و استقامت و حد وسط
--> ( 1 ) كافى - بنا بر نقل تفسير نور الثقلين جلد 4 صفحه 29 .